Iedereen heeft wel een stad of plek met een bijzondere aantrekkingskracht. Soms vanwege de historie, soms vanwege verhalen van anderen, soms vanwege de bouwstijl en soms vanwege ‘ik-weet-niet-waarom-maar-het-is-wel-zo’. Hoe dan ook, deze plekken voelen altijd als een warm bad en het is alsof je nooit bent weggeweest.

Voor mij is de Bosnische stad Sarajevo zo’n plek. Zonder overdrijven één van de indrukwekkendste en tegelijkertijd meest relaxte steden die ik ken. Er is altijd iets te beleven en de stad bruist als nooit tevoren. Een plek die zich aan me heeft vastgeklampt en nooit meer heeft losgelaten.

sarajevo, capital, hoofdstad, bosna, bosnië, bosna, bih, herzegovina, hercegovina, sebilj, bascarsija, stari, grad, oude, stad, old, city, moskee, mosque
De ingang van de Baščaršija

Eén van de bloedigste conflicten na WO2

De zon schijnt al volop als ik mijn yoghurt in de binnentuin van Guesthouse Kevser waar ik verblijf zit weg te lepelen. ’t Is strakblauw en de zon voelt warm aan. Ik vul m’n rugtas met een grote fles water, mijn camera’s (DSLR en GoPro) en een reep chocolade en wandel via de kleine straatjes die Sarajevo rijk heuvelafwaarts is richting de Baščaršija. Onderweg zie ik verschillende foto’s en namen van oorlogsslachtoffers welke worden herinnerd door ingegraveerde metalen plaatjes die zijn bevestigd op de muur van een sportcomplex. De oorlog is al jaren geleden, maar de littekens zijn nog steeds zichtbaar.

Voordat ik de eerste keer naar Sarajevo vertrok, heb ik me veel over deze gebeurtenissen gelezen en me erin verdiept. Simpelweg omdat het een groot deel van de geschiedenis van de stad is en je er hier nog steeds op verschillende manieren mee geconfronteerd wordt. Lastig om kort samen te vatten, maar het is één van de bloedigste conflicten geweest sinds de Tweede Wereldoorlog, waarbij Sarajevo tussen 1992 – 1995 vrijwel volledig omsingeld was. Continu is het onder vuur genomen door Servische en oud-Joegoslavische troepen, in een poging de bevolking uit te putten. Dit alles als gevolg van de etnische spanningen in voormalig Joegoslavië. De belegering van de stad geschiedde onder leiding van de Bosnisch-Servische generaal Mladic (precies, dezelfde commandant die ook verantwoordelijk was voor de massaslachting in Srebrenica). De enige uitweg die de bewoners hadden was Tunel Spasa, een één meter brede en achthonderd meter lange tunnel onder het vliegveld door richting de bergen. Alleen al in Sarajevo zijn er door de jaren heen meer dan elfduizend mensen omgekomen en ruim vijftigduizend mensen gewond geraakt. Uiteindelijk kwam de oorlog in 1995 ten einde na het ondertekenen van het Verdrag van Daytona en begon men met het likken van de wonden.

Weetje: De vier jaar durende belegering van Sarajevo is de langste ooit in de moderne geschiedenis.

sarajevo, capital, hoofdstad, bosna, bosnië, bosna, bih, herzegovina, hercegovina, rose, roos, rood, red
Sarajevo Rose

Terug naar de metalen plaatjes bij de sportschool. Dat dit niet de enige memorials zijn uit de oorlogsperiode, blijkt later wanneer ik vlakbij de Baščaršija een rode schildering op de grond zie, de Sarajevo Rose. Je komt deze op verschillende plekken tegen in de stad, als herinnering aan de bombardementen op die plekken waarbij verschillende mensen zijn gedood. Indrukwekkend.

Stempelen? Hoeft toch niet?

Na een korte wandeling kom ik uit bij de Heilig Hart-kathedraal, maar merk dat de yoghurt toch niet voldoende heeft gevuld. Ik snel naar de pekara (bakkerij) aan de overkant van de weg en loop met een verrukt gezicht knabbelend aan mijn burek weer naar buiten. Recht voor de bakkerij zie een tramhalte welke leidt naar Ilidža, gelegen nabij de vroegere tunnel.

Ik koop voor vijftig cent een ticket bij de kiosk en stap een paar minuten later in tram 3. Het is nog rustig, maar dat is voor korte duur, want binnen no time zit de tram goed vol. Ik zie verschillende mensen hun kaartjes door het afstempelapparaat halen en weet dat ik dit eigenlijk ook moet doen, maar tegelijkertijd denk ik dat ze toch niet zullen controleren. Nog geen minuut later vlucht ik toch naar hetzelfde afstempelapparaat en overhandig met een vriendelijk en onschuldig gezicht mijn kaartje aan één van de controleurs die ongezien achterin zijn ingestapt en één-voor-één iedereen controleren op een geldig vervoersbewijs. Een jonger stel dat tegenover me staat begint te lachen en steken geniepig hun duim op.

sarajevo, capital, hoofdstad, bosna, bosnië, bosna, bih, herzegovina, hercegovina, tram, yellow, geel, seats, zitplekken, people, mensen
Binnen in de tram van Sarajevo

Tunel Spasa

Vanaf Ilidža is het nog een ruim half uur lopen naar Tunel Spasa (Tunnel of Hope). Een taxi was een optie geweest voor zo’n 5 KM (€2,50), maar als een echte gierige Nederlander trotseer ik de warmte en hou me eraan vast dat ik de burek er op deze manier wel vanaf loop.

Via een woonwijk vol kogelgaten kom ik uiteindelijk op een doorgaande weg die langs het vliegveld loopt en terwijl ik uitkijk op de bergen rondom me bedenk ik me dat ruim twintig jaar geleden vanaf die plekken de stad onder vuur werd genomen. Sarajevo –de stad die ondanks alle bombardementen en beschietingen een ‘normaal’ leven probeerde te leiden– werd vierentwintig uur per dag bestookt met gevechtsvuur. Dit beeld wordt in de museumtuin van Tunel Spasa bevestigd, wanneer ik een grote plattegrond van Sarajevo zie hangen in de periode 1992 – 1995. Ik dwaal rond door het gebouw en na het kijken van een kwartier-durende (indrukwekkende) compilatie van de beschietingen van Sarajevo en het ontstaan van de tunnel, loop ik zelf een klein stukje door de smalle en lage tunnel heen. Een indrukwekkend moment.

sarajevo, capital, hoofdstad, bosna, bosnië, bosna, bih, herzegovina, hercegovina, tunel, tunnel, spasa, freedom, vrijheid, vliegveld, hout, wood
De smalle doorgang in de tunnel
sarajevo, capital, hoofdstad, bosna, bosnië, bosna, bih, herzegovina, hercegovina, surrounded, bord, sign, spasa, tunel, tunnel
Afbeelding van het omsingelde Sarajevo

Slenteren langs de Miljacka

Eenmaal terug in de tram stap ik zeven haltes later weer uit, vlakbij de zwaarbewaakte en met hoge muren omheinde Amerikaanse ambassade. Ik bevind me op de M18, oftewel: Zmaja od Bosne. Ook wel bekend als ‘Sniper Alley’. Tijdens de oorlog was deze straat omsingeld met Servische snipers die gericht schoten op mannen, vrouwen, kinderen en VN-soldaten die zich op deze weg begaven.

Als ik de weg een stuk volg zie ik rondom me nog overal zichtbare kogelgaten; ieder gebouw herbergt een grote voorraad evenals grotere gaten door granaten en mortieren. Ik vervolg mijn weg richting de Bosnische Twin Towers, de Momo- en Uzeir-toren. Ook deze torens staan symbool voor de oorlog, daar de beelden dat ze in brand stonden na een bombardement de hele wereld over gingen en het avondnieuws domineerden. Inmiddels zijn ze compleet hersteld en glinsteren de lichtgetinte raampartijen in de brandende zon.

Vanuit hier volg ik de Miljacka-rivier terug richting de Baščaršija, maar neem voor ik het oude centrum weer induik nog even een kijkje bij de Latijnse Brug. Deze brug was de plek waar Gavrilo Princip in 1914 de Eerste Wereldoorlog ontketende door Frans Ferdinand en Sophie Chotek dood te schieten.

sarajevo, capital, hoofdstad, bosna, bosnië, bosna, bih, herzegovina, hercegovina, bridge, princip, river, rivier, brug, latin, latijnse
De Latijnse brug

Modern Sarajevo

De zon blijft ondertussen fel branden en het is ongekend warm, zeker voor een Nederlandse jongen uit de polder. Ik merk dat mijn zwarte shirt witte vegen van ’t zweet begint uit te slaan, dus het duurt niet lang voordat ik voorzien ben van een fris laagje deo en een nieuw, simpel t-shirt welke ik gescoord heb bij een kledingwinkel aan de Ferhadija, de moderne winkelstraat van Sarajevo. Het is hier een komen en gaan van mensen en als je niet beter wist, zou je haast denken dat je in een willekeurige West-Europese stad bent beland. Terwijl ik de Ferhadija verder afloop, zie ik links van me een oude, wat slonzige vrouw op de grond zitten. Ze maakt biddende bewegingen en ook al kan ik haar handgeschreven bordje niet lezen, het is duidelijk dat ze op de straat leeft. Sommige voorbijgangers gooien wat muntgeld in haar tot een bakje gevouwen sjaal en ik voel aan mezelf dat ik ook iets wil doen. Geld geven doe ik uit principe niet, omdat ik niet weet wat ermee gebeurt. Ik kijk even rond me en zie een ijsjeszaak. Dat ga ik doen! Ik bestel een bakje met twee flinke bollen, loop naar de vrouw toe en geef haar met een glimlach het ijsje. Haar ogen glinsteren en door haar lach komt haar tandenloze gebit naar voren en nemen de rimpels haar gezicht volledig over. Maar haar ogen op dat moment, die schitteren van dankbaarheid… onbeschrijflijk.

Ik zet koers richting de Kovači-begraafplaats en het bovenliggende uitkijkpunt, vanwaar het uitzicht over de stad schitterend moet zijn. Het is een redelijke klim langs de ontelbare witte grafstenen, maar de beloning meer dan waard. De zon verdwijnt langzaam achter de bergen en de stad wordt sfeervol verlicht door de straatlantaarns die aanspringen en de schoorstenen die beginnen te roken. De stad bruist. Om het plaatje compleet te maken zitten er om me heen allerlei verschillende mensen; verliefde stelletjes in elkaar gevlochten, oude mannetjes die zittend op een steen de krant leest, twee Chinezen die druk bezig zijn de ultieme selfie te maken en een paar voetballende kinderen.

sarajevo, capital, hoofdstad, bosna, bosnië, bosna, bih, herzegovina, hercegovina, view, panorama, uitzicht, grave, graf
Uitzicht over Sarajevo

Bosnische koffie en goede gesprekken

Nadat ik een uurtje later een ćevapčići uit de hand heb gegeten, besluit ik nog een rondje door het oude centrum te lopen. Via gezellige straatjes als de Mudeliti Mali en Sarači loop ik richting Čajdzinica Džirlo, de befaamde en beste koffietent van Sarajevo. Ik passeer de Gazi Husrev-moskee en loop de Baščaršija uit naar de steile helling net voorbij het kruispunt van de Sebilj met haar tientallen duiven en evenveel voerende toeristen. Ik plant mezelf neer op een houten kruk die buiten staat bij de koffietent en bestel een Bosna Kafa bij de eigenaar; een vriendelijk, opgewekt ‘oermens’ met lange grijze manen. Een paar minuten later komen er drie mensen bij zitten en we raken in gesprek. Een Spaanse jongen die op iedere plek een auto huurt en op die manier het land verkent, een Nederlands meisje welke schipper is geweest tijdens de Kroatische Sail en nu door Bosnië reist en een Australische meid die alles ‘down under’ heeft verkocht en een enkele reis Balkan heeft geboekt. Het is een gezellige boel en het ene gesprek volgt het andere op. De uren vliegen voorbij en als we besluiten af te rekenen, wisselen we nog wat contactgegevens uit en nemen afscheid. Ieder gaat weer zijn eigen weg.

Met een meer dan voldaan gevoel loop ik terug naar het appartement en realiseer me -terwijl ik mijn inmiddels gesmolten reep chocola verorber- dat ik al veel steden heb gezien in m’n leven. Sfeervolle steden, zoals Sevilla en Stockholm. Eigenaardige steden, zoals Pristina. En echte Oost-Europese steden, zoals Sofia en Boekarest. Een voor een geweldige plekken, maar Sarajevo springt er voor mij echt uit. Wat een weergaloze, fantastische stad! Een plek waar ik me thuis voel en een stad die me ooit heeft gegrepen en nooit meer heeft losgelaten.

sarajevo, capital, hoofdstad, bosna, bosnië, bosna, bih, herzegovina, hercegovina, dzirlo, kafa, coffee, koffie
Het knusse koffietentje Čajdzinica Džirlo

Meer Sarajevo?

Wil je weten wat er nog meer te doen is in Sarajevo? Check dan de blog “5 x doen in Sarajevo“!

Zelf naar Sarajevo?

Het vliegveld van Sarajevo ligt op 9 kilometer afstand van het centrum en dagelijks gaan er vluchten vanuit Nederland en de Duitse grensgebieden hierheen. Check bijvoorbeeld Skyscanner of Vliegwinkel.nl om een goedkoop ticket te boeken.

Daarnaast zijn er meer dan genoeg slaapmogelijkheden in de stad. Een aanrader is Guesthouse Kevser, waar we zelf een aantal keer geslapen hebben. Dit kleinschalige guesthouse ligt op een steenworp afstand van de Baščaršija en beschikt over ruime kamers en een binnentuin. Bovendien is zijn de eigenaren erg vriendelijk en behulpzaam.

Booking.com 

 

 


Waar vind ik Sarajevo op de kaart?

1 REACTIE

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Verstuur je reactie
Typ hier je naam