Zo gauw de zomer afgelopen is, keert de rust terug in Kroatië. De stranden worden leger, het water koelt langzaam af en de restaurants verlagen hun prijzen om de herfst en winter door te komen. Hotels nemen afscheid van hun gasten en beginnen aan hun winterslaap. Maar er zijn ook hotels die al tientallen jaren leegstaan en niet meer uit hun eeuwige winterslaap lijken te komen. Gasten zullen ze hier ook de komende zomers niet verwelkomen.

Zo’n tien kilometer ten zuiden van de populaire kustplaats Dubrovnik en ongeveer dertig kilometer ten westen van het Bosnische Trebinje ligt een baai welke wordt beschouwd als één van de mooiste van Kroatië. Aan deze baai ligt het kleine plaatsje Kupari, wat tegenwoordig een dorpje als zo velen is aan de Adriatische Zee met restaurants en hotels. Echter, deze plek kent een hele andere geschiedenis, want in de jaren ’60 was dit een echte hotspot voor de Joegoslavische elite. Militaire elite welteverstaan.

joegoslavië, yugoslavia, kupari, croatia, kroatië, kroatie, hrvatska, resort, tito, hotel, verlaten, abandoned, kogelgaten, beschadigd, bullet holes
De vervallen ingang van het Grand Hotel

Zwemmen in kristalhelder water

Terwijl het overvolle Dubrovnik bijna uit haar voegen barst door de gigantische hoeveelheden toeristen, is het tien kilometer zuidwaarts heerlijk rustig. Eigenlijk is het toeval dat we in Kupari zijn beland, want de bedoeling was om terug te rijden naar ons appartement in Trebinje. Na een kop koffie buiten het centrum van Dubrovnik zijn de plannen toch gewijzigd en hebben we besloten een duik in de Adriatische Zee te nemen. Maar wel ergens waar het rustig is.

Na een rit van ongeveer tien minuten met magistrale uitzichten over het fonkelende zeewater parkeren we de auto recht tegenover, naar wat later blijkt, een oud resort. Zonder het direct door te hebben kleden we ons om en banen ons een weg over het kapotgeschoten asfalt en installeren ons op een strand zoals je dat eigenlijk alleen op de Balkan ziet. Het strand is erg smal, op een leeg flesje bier meer of minder wordt niet neergekeken en het is afgezet met een grijze betonnen wand. “Top!” zeggen we beiden en duiken het verkoelende water in.

Toch blijft het een rare gewaarwording, zwemmen in kristalhelder water terwijl we omringd zijn door vervallen, verlaten gebouwen. Na enige tijd raken we aan de praat met een Kroaat die voor de oorlog in Kupari heeft gewoond en na de oorlog is teruggekeerd. Hij legt ons uit wat het vroeger was en het is duidelijk: we worden aangekeken door gebouwen die eens tezamen het paradepaardje van Tito was en meer buitenlandse toeristen naar Joegoslavië moest trekken.

joegoslavië, yugoslavia, kupari, croatia, kroatië, kroatie, hrvatska, resort, tito, hotel, verlaten, abandoned, kogelgaten, beschadigd, bullet holes
De binnenkant van het hotel
joegoslavië, yugoslavia, kupari, croatia, kroatië, kroatie, hrvatska, resort, tito, hotel, verlaten, abandoned, kogelgaten, beschadigd, bullet holes, strand, beach, water, adriatische zee, zee, adriatic sea, sea
Oude gebouwen van het complex rondom het strand

Luxe voor de militaire elite

Bodan, de local, verteld ons: “Toen Kroatië nog onderdeel was van Joegoslavië, was Kupari een slaperig kuststadje. Met Tito aan het roer werd het echter veranderd in een luxueuze vakantiebestemming voor de militaire elite van het Joegoslavisch Volksleger en hun families.”

Het resort bestond klaarblijkelijk uit verschillende hotels, zoals de Pelegrin en een heus Grand Hotel. Hij vervolgt: “Tito besloot ook een camping aan te leggen voor ruim 4.500 gasten, moet je nagaan… wat een waanzin”. Waar het resort in de eerste instantie enkel voor hooggeplaatste militairen bedoeld was, werd het in de jaren ’80 opengesteld voor buitenlandse toeristen. Joegoslavië had immers behoefte aan buitenlandse valuta… “En,” zo gaat hij verder, “vergis je niet, het resort deed echt niets onder qua luxe voor West-Europese hotels”.

Tot 1991…

Wist je dat de Joegoslavische overheid, omgerekend naar de hedendaagse valutakoers, bijna een miljard dollar heeft geïnvesteerd in militaire doeleinden? En hier viel Kupari ook onder.

joegoslavië, yugoslavia, kupari, croatia, kroatië, kroatie, hrvatska, resort, tito, hotel, verlaten, abandoned, kogelgaten, beschadigd, bullet holes, elektra, electricity
Een oude stoppenkast
joegoslavië, yugoslavia, kupari, croatia, kroatië, kroatie, hrvatska, resort, tito, hotel, verlaten, abandoned, kogelgaten, beschadigd, bullet holes, auto, car
De parkeerplaats bij het strand, tussen de vervallen gebouwen

Hoe het paradijs het strijdtoneel werd

In 1991 begon de Kroatische Onafhankelijkheidsoorlog en veranderden het turquoise water en de prachtige zandstranden in een allesvernietigende oorlogsscène. Het rustgevende paradijs verloor alle sereniteit van de jaren ervoor en was het toneel van felle gevechten.

Het Joegoslavisch Volksleger bestond inmiddels uit voornamelijk Montenegrijnen en Serviërs en werden aangestuurd vanuit de Servische hoofdstad Belgrado. In 1991 begonnen ze met de aanval op Dubrovnik, gesteund door de Joegoslavische marine die de baai van Kupari had omsingeld. Na een slag van twintig dagen was de Kroatische politie-eenheid die het resort moest verdedigen verslagen en had Joegoslavië de controle over hun vroegere militaire uitweg terug. “Maar,” zegt Bodan, “het probleem was dat dat ze alles zelf vernield hebben met hun beschietingen. Tako problem“. Oftewel: probleem.

De Kroaten zagen hun kans schoon en planden een tegenaanval. Uiteindelijk is Kupari medio 1992 weer in Kroatische handen gevallen, alleen was er van het resort weinig meer over. Vrijwel alles was kapotgeschoten, gebombardeerd en inmiddels ook geplunderd. Het was in feit niet meer dan een skelet van het luxe resort dat het ooit was.joegoslavië, yugoslavia, kupari, croatia, kroatië, kroatie, hrvatska, resort, tito, hotel, verlaten, abandoned, kogelgaten, beschadigd, bullet holes

Zou Kupari ooit weer herrijzen?

“Er is sprake van geweest dat een investeringsmaatschappij het resort wil opkopen en weer in alle glorie wil herstellen. Het is hetzelfde bedrijf dat ook alle resorts en hotels in Dubrovnik na de oorlog heeft aangepakt. Maar… Na 2012 hebben we ze niet meer gezien of gehoord”.

Bodan verontschuldigd zich plots, zijn kinderen roepen ‘m. “No problem” zeggen we in koor en bedanken hem hartelijk. Wat een verhaal. Iets wat we in de auto richting Kupari totaal niet verwacht hadden toen we bedachten ‘even een duik te nemen’.

Geen toeristische hotspot, wel bizar

Ben je in of in de buurt van Dubrovnik, dan is dit wel een indrukwekkende plek om heen te gaan. Want hoewel het geen toeristische hotspot is (gelukkig maar), is het wel een stuk geschiedenis van Kroatië. Recente geschiedenis.

De sporen van de oorlog zijn, haast logischerwijs, nog overal te zien en is het een aparte gewaarwording om hier te zwemmen. Je gaat letterlijk vijftig jaar terug in de tijd wanneer je op het communistische strand ligt en de betonnen kolossen om je heen ziet. Ooit kon je hier baden in luxe, nu kun je niet meer dan zwemmen tussen de vergane glorie. En ook dat is, naast alle prachtige stranden en sfeervolle stadjes, Kroatië.

Hoe kom je er?

De beste manier om bij Kupari te komen, is door te vliegen op Dubrovnik (12 kilometer afstand). De beste ticketprijzen vind je op Skyscanner of Vliegwinkel.nl. In Dubrovnik kun je vervolgens goedkoop een auto huren, bijvoorbeeld via TUI autoverhuur, om naar Kupari te rijden. Eenmaal hier geweest rijd je terug naar Dubrovnik of Trebinje waar je je de rest van de dagen prima kunt vermaken.

Wil je meer weten over Kupari?

Wil je nog meer lezen over Kupari? Check dan dit artikel in The Dubrovnik Times (Engels).

Waar vind ik Kupari op de kaart?

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Verstuur je reactie
Typ hier je naam