Shiraz, de stad die iedere Iraniër doet denken aan dichter Hafez terwijl menig westerling direct een fles wijn voor zich ziet. Ooit, nog ver voor de Islamitische Revolutie in 1979, was dit inderdaad een wijnstad geproduceerd vanuit de gelijknamige druif. Tegenwoordig is alcohol echter uit den boze, strikt verboden en moet deze haast zwarte druif genoegen nemen met een plek in de slow-juicemachine van een marktkoopman.

Ooit was Shiraz een wijnstad, nu is het streng verboden

Maar Shiraz is ook de stad van de melancholie. Nergens anders in Iran vindt je dit heftige onvervulde verlangen naar het verleden terug. Het verleden waarin Shiraz de hoofdstad was van het machtige Perzische Rijk, de tijd dat Shiraz floreerde aan de Zijderoute en de tijd van Hafez en zijn poëtische zang. Het bijna gedramatiseerde gevoel en verlangen naar de rijke historie wordt nergens zo beleefd als hier, aan de voet van het Zagrosgebergte.

Dorre, droge vlakte

Kleine groepjes zwarte chadors zitten bij elkaar, terwijl even verderop een groep hip geklede jongens aan freerunning en parkour doen. Zij verbloemen met hun gelach, acrobatische bewegingen en geklap de vergane glorie van dit park, gelegen aan de drukke Azadi Boulevard. Veel meer dan een dorre, droge vlakte met her en der wat laatste grassprieten en een aantal bomen die hun laatste krachten inzetten om in leven te blijven is het niet. De kleine kiosken die er staan zijn dicht en de vierlaags-parkeergarage is leeg. De vijver, wat ooit een heldere visrijke partij water was, is troebel en schmutzig en de vissen lijken eeuwig te slapen. De roep naar het verleden galmt door het park. Een galm die de lachende jongeren en spelende kinderen niet kunnen overstemmen.

Toren van Pisa in Shiraz

Op zoek naar het antwoord op de vraag wat Shiraz een schitterende stad maakt gaan we richting de binnenstad. Shiraz wordt door velen als “bijzonder” en “een must-see” beschouwd, maar het waarom –naast Hafez– is me nog steeds onduidelijk. Onze zoektocht gaat verder via de drukke Vakil-bazaar naar de bekende Nasir al-Molkmoskee, maar antwoorden vinden we niet. Is het wellicht ontstaan doordat Shiraz ooit de hoofdstad is geweest van het Perzische Rijk en de stad hierdoor volstaat met historische gebouwen, inclusief een heuse citadel?

Deze Arg-e Karimkhan was de vroegere woning (welke later werd omgetoverd tot gevangenis) van sjah Karim Khan Zand en is bezaaid met knap houtsnijwerk, gedetailleerd tegelwerk en kleurrijke beglazing. De toren van het fort is echter zo scheef weggezakt in de droge grond, dat het doet denken aan de Toren van Pisa. In mijn ooghoek zie ik een uitnodigend, strak gemaaid grasveldje. “Wat is dat toch met Shiraz?” vraag ik mezelf af, terwijl ik m’n camera richt op de citadel. “Waarom heeft het hét nou niet?”. Klik zegt mijn camera.

shiraz, hafez, iran, mosque, moskee, nasir, al, molk
De Nasir al Molkmoskee
shiraz, hafez, iran, moskee, mosque, nasir, al, musk, licht, light, people, mensen, colors, kleuren
De bekende kleuren in de Nasir al Molkmoskee
iran, shiraz, hafez, arg, citadel, people, mensen, karim, khan, sjah, cley, klei, street, straat
De Arg van Karim Khan

Zou de Koran er nog liggen?

Vanuit hier is het een half uur lopen naar de Koran-poort, de eeuwenoude Perzische toegangspoort van de stad. Zou de Koran nog bovenin liggen? Dan moet dat wellicht het antwoord op de vraag zijn. En bovendien zijn we in dat geval een paar seconden geleden gezegend toen we er onderdoor liepen. Echter, helaas is de Koran niet meer aanwezig, deze ligt een paar kilometer verderop in het Parsmuseum ligt, nabij de Arg-e Karimkhan.

Terwijl we ons bewegen rondom de poort zoeven naast ons de auto’s voorbij op de driebaansweg die zich voordoet als vijfbaansweg. Recht voor ons pakken de donkere wolken zich samen boven de stad en er steekt een stevige wind op. Alsof we het lot hebben getart door de melancholie te belichten, in onze zoektocht naar het antwoord…hafez, shiraz, iran, gate, poort, toegangspoort, entry, kuran, koraniran, shiraz, hafez, view, panorama, uitzicht, stad, city

Shakespeare van de Perzische literatuur

Op slechts een kwartiertje lopen van de poort ligt de graftombe van wie als de grootvader van iedere Iraniër wordt gezien. De dichter des vaderlands. De Shakespeare van de Perzische literatuur. De wereldberoemde poëet Hafez. In ieder huis vindt je wel een versie van de Diwan (gedichtenbundel) van deze grootheid en wanneer je een Iraniër vraagt om een gedicht te reproduceren schudt hij deze zo uit zijn mouw. Literatuur en poëzie zijn, in tegenstelling tot bijna alle andere soorten van vermaak, niet verboden in Iran. Iets waar veel Iraniërs zich aan vastklampen en wat ingebakken zit in de cultuur. Maar het is voor velen ook een manier om zichzelf even los te rukken uit de armen van het strenge regime. De dubbele eigenzinnige betekenissen en metaforen die Hafez vaak opnam in zijn gedichten, maakt dat enerzijds de hoge geestelijken zijn gedichten op islamitische wijze interpreteren terwijl menig ander de verwijzingen naar onderdrukking en vrijheid op eigen wijze tot zich neemt.

hafez, shiraz, iran, tomb, tombe, graf, grave, mausoleum
De tombe van Hafez

Geen ruimte voor verliefdheid

Het prieel met daaronder de tombe ligt er piekfijn bij. Al het groen in de rozentuin wordt goed onderhouden en bewaterd evenals het staalwerk van het prieel dat dagelijks gepoetst wordt. Het is druk bij de tombe en dagelijks glijden talloze handen langs de albasten kist en mompelen mensen verschillende zinnen uit een van zijn verzen. Dat iedere Iraniër een verbondenheid voelt met Hafez blijkt wel uit de diversiteit van mensen die hier zijn. Hippe jongeren op populaire sneakers, knappe en verzorgde jonge vrouwen met een hoofddoek op haast recalcitrante wijze rustend op hun knot, tot traditioneel gekleed oudere dames en rimpelige oude mannen in versleten spijkerbroeken. Op een bankje, verscholen tussen de bomen, leest een stelletje elkaar gedichten voor. Wel nét iets verder uit elkaar dan wij gewend zijn, maar dit is zoals het regime het graag ziet. Voor verliefdheid geen ruimte. Maar voor literatuur wel.

hafez, shiraz, iran, tomb, tombe, graf, grave, mausoleum
Drukte rondom de tombe van Hafez

Hafez lijkt springlevend

Ook in downtown Shiraz is het Hafez die de dagelijkse rituelen bepaalt en de weemoed blijft doen herleven. Even lijkt hij weer tot leven te zijn gewekt. Voor stoplichten staan diverse vertellers die voor een paar Toman op haast azan-achtige wijze verzen zingen. Kinderen rondlopen met Nachtegaaltjes welke willekeurige Hafez-spreuken uit een bakje pikken. Je toekomst laten voorspellen in de bazaar op basis van de gedichten van Hafez. Allemaal voorbeelden van de roep naar het verleden in dichtvorm.shiraz, hafez, iran, traffic, verkeer, taxi, cars, auto, druk, busy, road, people, mensen, weg

Ik zal moeten blijven zoeken

Terwijl ik plaatsneem op een terrasje en een koffie bestel, zit ik nog steeds met de vraag wat Shiraz enerzijds een stad maakt met magisch tintje, maar anderzijds ook weer saai en erg weemoedig. In de verte klinken de laatste stuiptrekkingen van het onweer, terwijl achter me het wolkendek opentrekt en de zon doorkomt. De warme zonnestralen dalen neer op Shiraz en de gebouwen krijgen een mooie oranje gloed. Moskeeën schitteren in het licht, de wegen zijn ‘gezellig’ druk en mensen lijken uit hun schulp te kruipen. Shiraz lijkt plotseling te ontwaken.

Vindt het verborgene in het stof onzer zolen

“Hello sir, this is for you” klinkt het als ik bijna wegzink in mijn gedachten. Ik open mijn ogen en zie een klein jongetje voor me staan. Precies, zo eentje met een nachtegaaltje. Hij overhandigt het kaartje met de zin uit een gedicht en loopt weer verder. “Vindt het verborgene in het stof onzer zolen”, aldus Hafez.

Dit is het, het antwoord op mijn vraag. Al betekent dit dat ik dus nog even moet doorzoeken…

Waar vind ik Shiraz op de kaart?

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Verstuur je reactie
Typ hier je naam